HABERLER

Ankara Sanayi Odası (Aso) Teknoparklar Raporu: Ürünleşme, Ticarileşme Ve İhracat Dönemi

ANKARA SANAYİ ODASI’NDAN TEKNOPARKLAR RAPORU
ASO BAŞKANI SEYİT ARDIÇ: “TEKNOPARKLARDA ÜRÜNLEŞME, TİCARİLEŞME VE İHRACATTA SIÇRAMA ZAMANI”
Ankara Sanayi Odası (ASO), Türkiye’nin teknoloji temelli kalkınma sürecine yön verecek “Küresel Teknoloji Politikaları Perspektifinde Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Analizi” başlıklı kapsamlı raporunu yayınladı.

25 yıllık bir süreci uluslararası örneklerle karşılaştırmalı olarak ele alan rapor, teknoparkların ulaştığı ölçeği ve geleceğe dair reform ihtiyacını ortaya koyuyor.
Ekosistemde Büyüme Var Ancak Teknoloji İhracatı ve Derinleşme Sınırlı
Rapora göre Türkiye’de 113 Teknoloji Geliştirme Bölgesi bulunuyor (94 aktif, 19 altyapı aşamasında).

Son 25 yılda ulaşılan niceliksel veriler ise şöyle:
•    Tamamlanan Proje Sayısı: 88 bin 77
•    Faaliyet Gösteren Firma: 12 bin 188
•    Toplam İstihdam: 125 bin 124 kişi
•    Toplam Satış Hacmi: Yaklaşık 1,15 trilyon TL
•    Kümülatif İhracat: 16 milyar dolar

Ancak rapor, bu güçlü ölçeğin patent ve ürünleşme tarafında aynı derinliği oluşturamadığını ve sanayiyle entegrasyon süreçlerinde yapısal bir kopukluk olduğunu gösteriyor.

Patent ve Üretimdeki Kritik Tablo
2002–2024 döneminde Türkiye genelinde yapılan 112 bin 131 patent başvurusunun yalnızca 5 bin 228’i teknopark kaynaklı gerçekleşti. Patent tescilinde ise toplam 31 bin 757 tescilin sadece 2 bin 412’si teknoparklardan geldi. Böylece teknoloji geliştirme bölgelerinin ulusal patent tescilindeki payı %7,6 seviyesinde kaldı.

Sektörel Dağılım ve Girişimci Yapısı:
•    Teknopark firmalarının %56’sı patent üretimi yapısal olarak sınırlı olan yazılım ve dijital teknoloji alanında faaliyet gösteriyor.
•    İmalat ve donanım odaklı firmaların payı ise %5’in altında kaldı.
•    Yabancı firma sayısı 525’e yükselse de, toplam ekosistem içindeki payı %4,3 seviyesinde.

ASO Başkanı Seyit Ardıç, rapora ilişkin değerlendirmesinde şu ifadeleri kullandı:
“Teknoparklarda ulaşılan niceliksel büyüme önemli bir eşiği temsil ediyor. Ancak asıl mesele, bu ölçeği güçlü fikrî mülkiyet çıktısına, ürünleşmeye ve sanayi ölçeğinde teknoloji üretimine dönüştürebilmektir. Şimdi teknoparklarda patent ve ticarileşmede sıçrama yapma zamanıdır. Bunun kalıcı rekabet avantajına dönüşmesi ise fikrî mülkiyet, ürünleşme ve sanayi entegrasyonunun güçlendirilmesine bağlıdır.”

4 Stratejik Eksende 13 Maddelik Reform Paketi
Rapor, teknoparklarda ikinci sıçramayı sağlayacak 13 maddelik reform çerçevesini dört ana stratejik eksende topluyor:

1. Teşvik Mimarisinde Dönüşüm: Teşviklerin yalnızca bölgede bulunma statüsüne göre değil; patent, ürünleşme, ihracat ve teknoloji çıktısına göre performans odaklı hale getirilmesi.
2.  Alan İşletmeciliğinden Teknoloji Yatırımcılığına Geçiş: Yönetici şirketlerin yalnızca kira ve alan yöneten yapılardan çıkarılarak; ortak altyapı, teknoloji transferi, yatırım ve ticarileşme süreçlerini yöneten aktörlere dönüşmesi.
3. OSB–TGB Entegrasyonu ve Finansman Derinliği: Ar-Ge ile üretim arasındaki kopukluğun giderilmesi, prototipten pilot üretime uzanan hattın güçlendirilmesi ve finansman yapısının girişim sermayesi araçlarıyla derinleştirilmesi.
4. Performans, İnsan Kaynağı ve Uluslararasılaşma: Çıktı ve etki bazlı izleme, akademik sistemin patentin ürüne dönüşme süreciyle ilişkilendirilmesi ve uluslararası ortaklık kapasitesinin artırılması.

Uygulama Zemini: ASO Teknoloji Üssü
Bu reform çerçevesi, Temelli Sanayi Havzası’nda 1 milyon metrekare alanda kurulacak olan ASO Teknoloji Üssü ile uygulamaya dönüşecek. Fizibilite çalışmaları tamamlanan üs; Ar-Ge, üretim ve ticarileşmeyi aynı kampüste buluşturacak.

Hedeflenen Katkı:
•    Ankara ihracatına yaklaşık 1,5 milyar dolar katkı.
•    18 bini aşkın nitelikli istihdam.
•    800’den fazla Ar-Ge şirketi ve girişime ev sahipliği.
Başkan Ardıç, “Teşviklerin sonuç ve etki üreten bir yapıya evrilmesi, ülkemizin rekabetçiliği açısından kritik önemdedir. ASO Teknoloji Üssü, bu yaklaşımın somut uygulama zeminini oluşturacaktır” diyerek dönüşümün önemini vurguladı.

Rapora ulaşmak için tıklayınız.